Utiles de conta

Utiles de pajeria


gramatica:eo:frazoj

Diferes

Esta mostra la diferes entre du revisas de la paje.

Lia a esta compara

Revisa presedente a ambos lados Revisa presedente
gramatica:eo:frazoj [2019/07/15 15:41]
Simon
gramatica:eo:frazoj [2019/08/10 11:57] (corente)
Simon [Frazoj]
Linia 1: Linia 1:
 +{{page>​naviga}}
 +
 +====== Frazoj ======
 +
 +Plej multe da **frazoj** en Elefeno enhavas [[verboj|verban vortgrupon]],​ kiu prezentas ĝenerale la okazon de ago. Verba vortgrupo konsistas el verbo kaj eventualaj modifiloj kiel [[adverboj]] aŭ [[prepozicioj|prepoziciaj vortgrupoj]].
 +
 +Plej multe da frazoj enhavas ankaŭ almenaŭ unu [[substantivoj#​substantivaj_vortgrupoj|substantivan vortgrupon]],​ kiu prezentas ĝenerale ulon aŭ aĵon. Substantiva vortgrupo konsistas el substantivo kaj eventualaj modifiloj kiel [[difiniloj]],​ [[adjektivoj]],​ kaj [[prepozicioj|prepoziciaj vortgrupoj]].
 +
 +===== Subjekto kaj objekto =====
 +
 +La du plej gravaj substantivaj vortgrupoj estas la **subjekto** kaj la **objekto**. Ilia preciza signifo dependas de la elektita verbo, sed, se paroli nebule, la subjekto estas tiu ulo aŭ aĵo, kiu faras la agon, kaj la objekto estas tiu ulo aŭ aĵo, kiun la ago rekte trafas.
 +
 +En Elefeno, la subjekto ĉiam staras antaŭ la verbo, kaj la objekto ĉiam post:
 +
 +  * **La gato** xasa **la scural**. – La kato //​(subjekto)//​ ... ĉasas //(verbo)// ... la sciuron //​(objekto)//​.
 +  * **La xica** gusta **la musica**. – La knabino //​(subjekto)//​ ... ŝatas //(verbo)// ... la muzikon //​(objekto)//​.
 +  * **La can** dormi. – La hundo //​(subjekto)//​ ... dormas //​(verbo)//​.
 +
 +Plej multe da verboj bezonas subjekton, sed [[verboj#​transitiveco|multaj ne bezonas objekton]]. ​
 +
 +===== Komplementoj =====
 +
 +Alia ofta ero de frazo estas la **komplemento**. Tio estas kroma priskribo de la subjekto, kiu povas sekvi verbojn kiel **es** (esti), **deveni** (fariĝi), **pare** (ŝajni), kaj **resta** (resti):
 +
 +  * Computadores es **macinas**. – Komputiloj //​(subjekto)//​ ... estas //(verbo)// ... maŝinoj //​(komplemento)//​.
 +  * La aira pare **umida**. – La aero //​(subjekto)//​ ... ŝajnas //(verbo)// ... humida //​(komplemento)//​.
 +  * La comeda deveni **fria**. – La manĝaĵo //​(subjekto)//​ ... devenas //(verbo)// ... malvarma //​(komplemento)//​.
 +  * La patatas ia resta **calda**. – La terpomoj //​(subjekto)//​ ... restis //(verbo)// ... varmaj //​(komplemento)//​.
 +  * Nosa taxe es **reconstrui la mur**. – Nia tasko //​(subjekto)//​ ... estas //(verbo)// ... rekonstrui la muron //​(komplemento:​ subfrazo)//​.
 +  * La idea es **ce tu canta**. – La ideo //​(subjekto)//​ ... estas //(verbo)// ... ke vi kantas //​(komplemento:​ subfrazo)//​.
 +
 +Kelkaj lingvoj ebligas ankaŭ komplementojn de objektoj, kiel en "Mi trovas ĉi tiun fromaĝon //​abomeninda//"​ aŭ "Ili elektis lin //​prezidanto//"​. Ĉi tiu speco de komplemento ne ekzistas en Elefeno.
 +
 +===== Prepozicioj =====
 +
 +Alia grava ero de frazo estas la **[[prepozicioj|prepozicia vortgrupo]]**,​ kiu aldonas detalon al antaŭa substantivo aŭ verbo, aŭ al la tuta frazo:
 +
 +  * La om ia cade **tra sua seja**. – La viro //​(subjekto)//​ ... falis //(verbo)// ... tra sia seĝo //​(prepozicia vortgrupo)//​.
 +  * **En la note**, la stelas apare. – En la nokto //​(prepozicia vortgrupo)//​ ... la steloj //​(subjekto)//​ ... aperas //​(verbo)//​.
 +  * Me dona esta poma **a tu**. – Mi //​(subjekto)//​ ... donas //(verbo)// ... ĉi tiun pomon //​(objekto)//​ ... al vi //​(prepozicia vortgrupo)//​.
 +  * Tu no aspeta **como tua foto**. – Vi //​(subjekto)//​ ... ne aspektas //(verbo)// ... kiel via foto //​(prepozicia vortgrupo)//​.
 +
 +===== Subfrazoj =====
 +
 +Krom vortgrupoj, kelkaj frazoj enhavas ankaŭ [[subfrazoj|subfrazojn]],​ kiuj estas kvazaŭ pli etaj frazoj interne de la pli granda frazo. Ili povas modifi substantivajn vortgrupojn,​ verbajn vortgrupojn,​ aŭ la tuton de la pli granda frazo:
 +
 +  * La om **ci ia abita asi** ia vade a Nu Iorc. – La viro, kiu loĝis ĉi tie, iris al Novjorko.
 +  * El va visita en julio, **cuando la clima es bon**. – Li vizitos en julio, kiam la vetero estos bona.
 +  * On no ia permete me fa la cosas **como me ia desira**. – Oni ne permesis, ke mi faru aferojn, kiel mi deziris.
 +  * Me pensa **ce el es bela**. – Mi pensas, ke ŝi belas.
  
gramatica/eo/frazoj.txt · Editada: 2019/08/10 11:57 par Simon