Utiles de conta

Utiles de pajeria


gramatica:eo:demandoj

Diferes

Esta mostra la diferes entre du revisas de la paje.

Lia a esta compara

gramatica:eo:demandoj [2019/07/15 15:54]
Simon creada
gramatica:eo:demandoj [2019/08/10 12:00] (corente)
Simon [Demandoj]
Linia 1: Linia 1:
 +{{page>​naviga}}
 +
 +====== Demandoj ======
 +
 +Ekzistas tri specoj de **demando**:​ tiuj, kiujn oni povas respondi simple per "​jes"​ aŭ "​ne";​ tiuj, kiuj prezentas liston de ebloj, inter kiuj oni elektu; kaj tiuj, kiuj petas apartan informon.
 +
 +Krome, demandoj povas esti **rektaj** ("Kien ni iras?"​) aŭ **nerektaj** ("Mi demandis vin, kien ni iras", "Mi ne scias, kiu mi estas"​). Rektaj demandoj finiĝas per demandosigno (**?**).
 +
 +===== Ĉu-demandoj =====
 +
 +Oni povas fari ĉu-demandon el frazo per aldono de **esce** ("​ĉu"​) ĉe la komenco:
 +
 +  * **Esce** tu parla deutx? – Ĉu vi parolas la germanan?
 +  * **Esce** tu ia come la salada? – Ĉu vi manĝis la salaton?
 +
 +Du aliaj metodoj ankaŭ disponeblas. Kiam oni parolas, ĉe demando, kiu proponas eblon kaj petas nur konfirmon pri ĝi, oni povas aldoni **si?** ("​ĉu?"​) aŭ **no?** ("ĉu ne?") ĉe la fino de la frazo. Kaj en tre simplaj demandoj eblas nur altigi la frazmelodion de la voĉo ĉe la fino:
 +
 +  * Tu ia come la salada, **si**? – Vi manĝis la salaton, ĉu?
 +  * Tu ia come la salada, **no**? – Vi manĝis la salaton, ĉu ne?
 +  * Tu ia come, **si**? – 
 +  * Nos es perdeda, **no**? – Ni perdiĝis, ĉu ne?
 +  * Vos comprende**?​** – Ĉu vi komprenas?
 +
 +La respondo al ĉu-demando estas **si** ("​jes"​) aŭ **no** ("​ne"​). **Si** diras, ke veras la eblo esprimita en la demando; **no** diras, ke ĝi estas falsa:
 +
 +  * Tu desira bir? – Ĉu vi deziras bieron?
 +    * **Si**, per favore. – Jes, mi petas. //(mi deziras bieron)//
 +    * **No**, grasias. – Ne, dankon. //(mi ne deziras bieron)//
 +
 +Se la demando havis negativan formon, **si** kaj **no** esprimas la samajn signifojn, kiel se la demando ne estus negativa. Sed tio povas esti konfuza, do pli klare povas esti respondo per plena frazo:
 +
 +  * Tu no desira bir? – Ĉu vi ne deziras bieron?
 +    * **Si**. – Jes. //(mi deziras bieron)//
 +    * **No**. – Ne. //(mi ne deziras bieron)//
 +    * **Si**, me desira bir. – Jes, mi deziras bieron.
 +    * **No**, me no desira bir. – Ne, mi ne deziras bieron.
 +
 +===== Demandoj pri alternativoj =====
 +
 +Demando pri alternativoj simple petas, ke la aŭskultanto elektu unu el kelkaj ebloj, kutime esprimitaj kiel listo ligita per la [[konjunkcioj#​kunordigaj_konjunkcioj|konjunkcio]] **o**:
 +
 +  * Tu desira te, cafe, **o** bir? – Ĉu vi deziras teon, kafon, aŭ bieron?
 +    * Cafe, per favore. – Kafon, mi petas.
 +  * Tu ia veni par auto, **o** par bisicle, **o** tu ia pasea? – Ĉu vi venis aŭte, aŭ bicikle, aŭ ĉu vi promenis?
 +
 +===== Aliaj demandoj =====
 +
 +Aliaj demandoj uzas demandajn [[difiniloj#​demandaj_difiniloj|difinilojn]],​ [[pronomoj#​demandaj_kaj_rilataj_pronomoj|pronomojn]],​ aŭ [[adverboj#​demandaj_kaj_rilataj_adverboj|adverbojn]] kiel ekzemple **cual**, **ci**, **cuando**, **cuanto**, **como**, **do**, kaj **perce**. La demandan vorton oni ofte movas al la komenco de la frazo, sed ĝi povas aperi ankaŭ tie, kie aperus ĝia respondo:
 +
 +  * **Cual** libro tu leje? = Tu leje **cual** libro? – Kiun libron vi legas?
 +  * **Ci** es tua autor prefereda? = Tu autor prefereda es **ci**? – Kiu estas via preferata aŭtoro?
 +  * **Cual** es acel musica fea? = Acel musica fea es **cual**? – Kio estas ĉi tiu malbela muziko?
 +  * **Cuando** tu dormi? = Tu dormi **cuando**? – Kiam vi dormas?
 +  * **Cuanto** tu ia paia? = Tu ia paia **cuanto**? – Kiom vi pagis?
 +  * **Como** vos ia evade? = Vos ia evade **como**? – Kiel vi eskapis?
 +  * **Do** nos es? = **Do** es nos? = Nos es **do**? – Kie ni estas?
 +  * **Perce** tu core? = Tu core **perce**? – Kial vi kuras?
 +  * **Con cual** tu come la salada? = Tu come la salada **con cual**? – Per kio vi manĝas la salaton?
 +  * **Cual force** tu usa per come la salada? = Tu usa **cual force** per come la salada? – Kiun forkon vi uzas por manĝi la salaton?
 +  * **Con cual force** tu come la salada? = Tu come la salada **con cual force**? – Per kiu forko vi manĝas la salaton?
 +  * **Como rapida** tu pote come la salada? = Tu pote come la salada **como rapida**? – Kiel/kiom rapide vi povas manĝi la salaton?
 +
 +===== Nerektaj demandoj =====
 +
 +Nerektan demandon oni esprimas kiel [[subfrazoj#​substantivecaj_subfrazoj|substantivecan subfrazon]],​ kiu kutime enhavas la saman vortsinsekvon kiel rekta demando, inkluzive la saman verbotempon. En nerekta demando, la demandovorto ĉiam staras komence de la subfrazo:
 +
 +  * Vos va demanda: "Ci tu ia vide?" (~)→(~) Vos va demanda **ci** me ia vide.
 +    * Vi demandos: "Kiun vi vidis?"​ (~)→(~) Vi demandos, kiun mi vidis.
 +  * Me no recorda: "A ci me ia parla?"​ (~)→(~) Me no recorda a **ci** me ia parla.
 +    * Mi ne memoras: "Al kiu mi parolis?"​ (~)→(~) Mi ne memoras, al kiu mi parolis.
 +  * Los no sabe: "Cual nos va fa?" (~)→(~) Los no sabe **cual cosa** los va fa.
 +    * Ili ne scias: "Kion ni faros?"​ (~)→(~) Ili ne scias, kion ili faros. ​
 +  * Me vide: "Do me va senta?"​ (~)→(~) Me vide **do** me va senta.
 +    * Mi vidas: "Kie mi sidos?"​ (~)→(~) Mi vidas, kie mi sidos.
 +  * Me no ia sabe: "​Cuando nos va parti?"​ (~)→(~) **Cuando** me va parti, me no ia sabe.
 +    * Mi ne sciis: "Kiam ni foriros?"​ (~)→(~) Kiam mi foriros, mi ne sciis.
 +
 +Nerektaj ĉu-demandoj ĉiam uzas **esce**:
 +
 +  * El no sabe: "Esce los ia parti?"​ (~)→(~) El no sabe **esce** los ia parti.
 +    * Li ne scias: "Ĉu ni foriris?"​ (~)→(~) Li ne scias, ĉu ni foriris.
 +  * El ia demanda: "Esce tu pote aida?" (~)→(~) El ia demanda **esce** me pote aida.
 +    * Li demandis: "Ĉu vi povas helpi?"​ (~)→(~) Li demandis, ĉu mi povas helpi.
 +
 +Iafoje tre subtilas la diferenco inter nerekta demando kaj rilata subfrazo:
 +
 +  * (a) Me ia descovre **cual cosa ia es en la caxa.** – Mi eltrovis, kio estis en la skatolo. (nerekta demando)
 +  * (b) Me ia descovre lo **cual ia es en la caxa.** – Mi eltrovis tion, kio estis en la skatolo. (rilata subfrazo)
 +
 +En ekzemplo (a) mi eltrovis la //​identecon//​ de la aĵo en la skatolo, eĉ se mi ne vidis aŭ tuŝis ĝin rekte. En ekzemplo (b), mi eltrovis //ĝin//, la fizikan objekton mem.
  
gramatica/eo/demandoj.txt · Editada: 2019/08/10 12:00 par Simon